ÖLÇME (ölçüm aletlerini tanıtma ve ölçümün yapılması)

Konuya başlamadan önce proje ödevi verip öğrencilerin bu konuya hazırlanmalarını sağlarım.

Proje ödevi içerisinde önce konusu verilip, yönergeler ile neler yapılması gerektiği hakkında bilgi verilir.

PROJE ÖDEVİ KONUSU: Eski ve Yeni Ölçme Araçları/ Sizden eskiden kullanılan ama Atatürk devrimleri ile değiştirilen ölçü aletlerini karşılaştırmanız istenmektedir.

YÖNERGE: Proje ödevinizi gerçekleştirirken aşağıdaki adımları izleyebilirsiniz.

1)      Çalışma taslağını oluşturunuz.
2)      Eski ölçü aletlerinin isimlerini belirtiniz.
3)      Bu ölçü aletlerine karşılık gelen ve uluslararası geçerliliği olan ölçü aletlerinin isimlerini belirtiniz.
4)      Eski ve yeni ölçü aletlerine ait resimler bulunuz.
5)      Bu ölçü aletlerinin ne işe yaradığını açıklayınız.
6)      Konu ile ilgili olarak aile büyüklerinden, öğretmenlerden, okul ve ilçe kütüphanesinden, internetten yazılı, sözlü ve resimli kaynak araştırmasından yararlanabilirsiniz.
7)      Çalışmalarınızın sonunda mutlaka yararlanılan kaynakları gösteriniz.
8)       Bütün bu yapılanlar çizgisiz kağıda yazılarak rapor haline getirilecek.
9)       Rapor,ödev kapağı ve ödev belirtilen tarihte teslim edilecek.
10)    Ödev yapılırken öğretmen ile işbirliği içinde olunacak.
 
Öğrencilerin proje yardımıyla ön bilgi edinmelerini sağladıktan sonra hatırlatmayla bu bilgileri çağırdıktan sonra konu anlatımına geçeceğim.

Resim ve soru eşliğinde hatılayalım bölümüne köşemde yer vereceğim.
 
HATIRLAYALIM... 
 

ÖLÇÜLER VE BİRİMLERİ NELERDİR?

ÖLÇÜLER ARASI ÇEVİRMELER NASIL HESAPLANIR?

UZUNLIK ÖLÇÜLERİ

Hatırlatmayıda yaptıktan sonra uzunluk ölçülerine uzunluk birimlerinin önemine yer veren bir yazıyla başlayıp formülize edilmiş şekillerine yer vereceğim.

Her insanın karış uzunluğu farklıdır

Her insanın parmak uzunluğuda farklıdır

Adımlarıda farklıdır

İnsanların ayak uzunluklarıda farklıdır

Bu farklılıklar kişilere göre değişeceğine göre, herkese uygun ve değişmeyen

bir uzunluk ölçüsü kullanılmalıdır.

Uzunlukları ölçmeye yarayan ve ortak ölçü olan uzunluk ölçü birimi metre dir.

Metre kısaca ' m' harfi ile gösterilir.

Metrenin ne olduğunu öğrendikten sonra katlarını ve askatlarını öğreteceğim

Katlar ve askatlar arası geçişin nasıl yapılacağını vereceğim.


kilometre(km)
hektometre(hm)
dekametre(dam)

metre(m)                                         

desimetre(dm)
santimetre(cm)
milimetre(mm)

Büyük birimler küçük birimlere çevrilirken, her basamak inişte 10 ile çarpılır.
Küçük birimler büyük birimlere çevrilirken, her basamak çıkışta 10 ile bölünür.
(1m = 100cm)
35dm= 0,035hm
7,645km= 7645000mm


Etkinlik amaçlı bir site adresi vereceğim öğrenciler bu adresten uzunluk ölçümü ile ilgili birim değiştirme örnekleri yapıp

kendilerini geliştirme olanağı yakalayacaklardır.

 

http://samap.ibu.edu.tr/samap/myetkinlik.php?manip_id=birimcevir&mysinif=6&myders=3

 

Daha sonra öğrencilierin öğrendiklerini uygulamasına olanak sağlayacak ya da eksik yerlerini görmesine fırsat veren örnekler ile uzunluk ölçümü konusunu noktalayacağım.
 
 
 

1)Ayşe 25 adım atarak 10 m yürüyor. Bir adımının uzunluğu kaç santimetredir?

 

 

2)Bir marangoz, 5 m uzunluğundaki çıtadan, 20 cm uzunluğunda kaç parça elde edebilir?

 

 
 

3)Bir otomobil, bir litre benzinle 6 km yol gidiyor. Bu otomobilin deposu 40 L benzin aldığına göre, bir depo benzinle kaç kilometre yol gider?

 

ALAN ÖLÇÜLERİ

Önce şekil yardımıyla akılda canlandırılmasını sağlayıp konuyu anlatacağım

 
 
Alan ölçüsü temel birimi metrekaredir.Kenarlarının uzunluğu 1 er metre olan karesel bölgenin alanına 1 metrekare denir.
Metrekare m2 şeklinde gösterilir.

kilometrekare(km2)
hektometrekare(hm2)
dekametrekare(dam2)


metrekare(m2)


desimetrekare(dm2)

santimetrekare(cm2)
milimetrekare(mm2)

Büyük birimler küçük birimlere çevrilirken, her basamak inişte 100 ile çarpılır.
Küçük birimler büyük birimlere çevrilirken, her basamak çıkışta 100 ile bölünür.
(1m2= 10000cm2)
7500mm2= 0,75dm2

Konunun anlatımını verdikten sonra yine etkinlik amaçlı site adresi vereceğim.

http://samap.ibu.edu.tr/samap/myetkinlik.php?manip_id=birimcevir&mysinif=6&myders=3

.

HACİM ÖLÇÜLERİ
 
Bu konuda bazı öğrencilere hedef davranışları kazandırmayı amaç edindim . Öncelikle hedef davranışları vereceğim.
 

ÖĞRENCİ KAZANIMLARI

Hedef 6                 :    Hacim ölçüsü birimleri ve aralarındaki ilişkileri kavrayabilme

Davranışlar           :

1.               Hacim ölçüsü temel biriminin metre küp (m3) olduğunu söyleyip yazma

2.               Metre küpün katlarını söyleyip yazma

3.               Metre küpün as katlarını söyleyip yazma

4.               Hacim ölçüsü birimleri arasındaki ilişkileri söyleyip yazma

5.               Verilen bir hacim ölçüsü birimini, istenilen diğer bir hacim ölçüsü birimi cinsinden yazma

6.               Birden fazla birimlerle ifade edilen bir hacim ölçüsünü, istenilen birim cinsine çevirip yazma

 
Verilen bu hedef davranışlar doğrultusunda konumu anlatacağım.
 

 

 

 
 

Resimlerle daha zengin hale getirdiğim bu konu öğrencilerin aklında daha fazla kalacağına inanıyorum.


Bir cismin uzayda kapladığı yere hacim denir.Cisimlerin hacimlerini de hacim ölçüleri ile ölçeriz . Hacim ölçüleri metre sistemine göre düzenlenmiştir. Hacim ölçüsü birimi metreküptür. Bir metreküp boyutlarından biri bir olan bir küpün kapladığı hacime eşittir.

Metreküpün katları ve askatları vardır. Hacim ölçüleri biner biner küçülürler biner biner büyürler.

Metreküpün askatları:

Desimetreküp:
Boyutlarından biri bir desimetre uzunluğunda olan bir küpün hacmi bir desimetreküptür Bir metreküp içinde 1 000 desimetreküp vardır. Bir desimetreküpe 1 litredir . Litre sıvı ölçüsü birimidir.


Santimetreküp:
Boyutlarından biri bir santimetre uzunluğunda olan bir küpün hacmi bir santimetreküptür. Bir desimetreküpün içinde bin santimetreküp bir metreküp içinde 1 000 000 santimetreküp bulunur.


Milimetreküp:
Boyutlarından biri bir milimetre uzunluğunda olan bir küpün hacmi bir milimetreküptür. Bir santimetreküpte 1 000 milimetreküp bir desimetreküpte 1 000 000 milimetreküp bir metreküpte 1 000 000 000 milimetreküp bulunur.


Metreküpün katları kullanılmamaktadır.

Hacim ölçüleri nasıl yazılır? Nasıl okunur?

Hacim ölçüleri hangi birime göre yazılacaksa o birimi gösteren tamsayı yazılır sonra sağına bir virgül konur. Bundan sonra da askatları üçlü rakamlar halinde yazılır. Sayının sağına da o birimin kısaltılmışı yazılır. Okunuşta her basamak kendi birimine göre okunur.

CİSİMLERİN MACİMLERİ

Cisimler 3 boyutlu oldukları için hacimleri vardır.Bu boyutlar en boy ve yüksekliktir.Bir cismin hacmi o cismin içini dolduran birim küplerin sayısına eşittir.Hacim V harfi ile gösterilir.

KÜPÜN HACMİ:

Yukarıda bir kenarı 3 cm olan bir küpün tabanına hacmi 1 santimetreküp olan birim küplerden 3 x 3 = 9 tane yerleştirilmiştir.Küpün yüksekliği de 3 cm oldığundan tabana yerleşmiş olan 9 küpten yukarıya doğru 3 sıra daha konulur.Böylece
küpün tamamına; 3 x 9 = 27 küp yerleştirilmiş olur.

Yani bir küpün hacmi 3 kenarının çarpımına eşittir.Diğer anlamda küpün hacmi taban alanı ile yüksekliğinin çarpımıdır.

DİKDÖRTGENLER PRİZMASININ HACMİ:


Yukarıda verilen dikdörtgenler prizmasının tabanına hacmi 1 santimetreküp olan küplerden 4 x 2 = 8 tane yerleştirilmiştir.Prizmanın yüksekliği 3 cm olduğundan şeklin tamamına 3 x 8 = 24 küp yerleşir.Prizmanın hacmine V dersek;


Ayrıt uzunlukları a b c olan bir dikdörtgenler prizmasının hacmi
V = a x b x c olur.
Diğer bir deyişle taban alanı x yükseklik prizmanın hacmini verir.

KARE PRİZMANIN HACMİ:

Yukarıdaki kare prizmanın tabanına hacmi 1 santimetreküp olan birim küplerden 3 x 3 = 9 tane yerleştirilmiştir.Przmanın yüksekliği 4 cm olduğundan prizmanın tamamına 4 x 9 = 36 tane küp yerleşir.

Taban kenarının uzunluğu a ve yüksekliği h olan bir kare prizmanın hacmine V dersek;


SIVI ÖLÇÜLERİ

 

Sıvıların ölçümüne yönelik kuralları verip örneklerle pekiştirmeye çalışacağım.

Su, süt, zeytinyağı, pekmez, benzin, mazot, gazyağı, ilaç,kolonya vb gibi sıvıları ölçmek için kullanılan ölçülere sıvı ölçüleri denir.Sıvı ölçüsü birimi litredir.Sıvıları ölçmeye yarayan ve hacmi 1 desimetreküp olan kaba da litre denir.


Litrenin Askatları:
Litrenin askatları desilitre, santilitre ve mililitredir.


Litrenin Katları:


Sıvı ölçüleri onar onar büyür, onar onar küçülür.
Konu anlatımı verildikten sonra bir deney yaparak konunun somut olarak algılanmasını sağlayacağım.

Sıvıların Hacmi Nasıl Ölçülür

Deneyin Amacı: Sıvıların hacmini bulmak

Hazırlık Sorusu:

1.Sütçüden süt alırken sütü nasıl ölçüyor?

2.Tencere içine konulan sütün miktarını ölçmeden söyleyebilir misiniz?

Kullanılan Araç ve Gereçler:

1.bardak

2.dereceli silindir

3.su

Deney Düzeneği:




Deneyin Yapılışı:

1. Bardak içerisine bir miktar su koyunuz.

2.Bardak içindeki suyun hacmini tahmin ediniz.

3.Bardak içine koyduğunuz suyu dereceli silindir içine dökerek suyun hacmini okuyunuz.

Deney Sonucu:

Dereceli silindir içine koyduğumuz suyun hacmini kolaylıkla dereceli silindirden okuyarak bulabiliriz.

Teorik Bilgi:

Su, süt, alkol, benzin, mazot, kolonya gibi konuldukları kabın şeklini alabilen maddelere sıvı maddeler denir. Maddelerin kaplamış olduğu yere hacim denir. Hacim maddelerin ortak özelliğidir. Sıvıların hacmi dereceli silindir veya litre ile ölçülür.

 

ÖRNEK:

7432 litreyi, litrenin katları cinsinden yazınız.

7432 : 10 = 743,2 dekalitre
7432 : 100 = 74,32 hektolitre
7432 : 1000 = 7,432 kilolitre olur.

689 litreyi, litrenin askatları cinsinden yazınız.

689 x 10 = 6 890 desilitre
689 x 100 = 68 900 santilitre
689 x 1000 = 689 000 mililitre olur.

7 hl + 5 dal + 3 l = ......... dekalitre

7 hl = 70 dal
5 dal = 5 dal
3 l = 0,3 dal
Hepsini toplarsak, 75,3 dekalitre olur.

Sıvı Ölçüleri ile Hacim Ölçüleri Arasındaki İlişki:

1 litre kabının aldığı sıvı miktarı ile 1 desimetreküp hacmindeki kabın aldığı sıvı miktarı aynıdır.

ÖRNEKLER:

Boyutları 10 cm, 40 cm ve 15 cm olan dikdörtgenler prizması şeklindeki bir kap kaç litre sıvı alır?

V = a x b x c olduğundan
V = 10 x 40 x 15 = 6 000 santimetreküp
Santimetreküpü, desimetreküpe çeviririz.Çünkü litre ile desimetreküp eşittir.
6 000 : 1 000 = 6 litre bulunur.

5 litrelik su şişelerinden 200 tane şişe kaç metreküp su alır?

Şişelerin tamamı 200 x 5 = 1000 litre su alır.
1000 litre = 1000 desimetreküp
1000 desimetreküp: 1000 = 1 metreküp olur.

 
 
 

Aşağıdaki örnekleri inceleyelim.

 

1 l = 1000 ml

5 l = 5 x 1000 = 5000 ml

10 l = 10 x 1000 = 10 000 ml

 

8 l = 8 x 1000 = 8 000 ml

 

14 l = 14 x 1000 = 14 000 ml

 

25 l = 25 x 1000 = 25 000 ml

 

Aşağıdaki ölçüleri istenilen birim cinsinden yazınız.

 

4 l  =…………………….ml

12 l =……………………..ml

18 l =……………………..ml

62 l =……………………..ml

71 l =……………………..ml

84 l =……………………...ml

70 l =……………………..ml

96 l =……………………..ml

100 l            =……………………...ml

Aşağıdaki ölçüleri istenilen birim cinsinden yazınız.

 

5 ml      =………………….. l

50 ml         =………………….. l

100 ml    =……………………l

600 ml    =……………………l

750 ml    =…………………...l

10 000 ml =……………………l


AĞIRLIK ÖLÇÜLERİ
 
 
Konuya başlarken resimlerle öğrenci zihninde temel fikirlerin oluşmasını sağliyacağım.
 
 
 
 
 
 
 
 
kilogram(kg)
hektogram(hg)

dekagram(dag)
gram(g)
desigram(dg)
santigram(cg)
miligram(mg)

Büyük birimler küçük birimlere çevrilirken, her basamak inişte 10 ile çarpılır.
Küçük birimler büyük birimlere çevrilirken, her basamak çıkışta 10 ile bölünür.
(1kg= 1000gr)
(1 kental= 100kg)
(1 ton= 1000kg)


çevirmelerin nasıl olacağını verdikten sonra etkinlik olarak çevirme örnekleri yapacağımız bir site vereceğim
 
 
 
ZAMAN ÖLÇÜLERİ
 
 
 

Zamanı ölçmek için kullanılan ölçü birimlerine zaman ölçüsü denir. Zaman ölçülerinin temel birimi saattir. Saat kısaca sa şeklinde gösterilir.

İnsanlar yaşamlarını belirli bir düzende sürdürmek için zaman ölçüsü birimlerine gereksinim duymuşlardır. Zaman ölçüsü birimleri Ay, Dünya ve Güneş’in hareketlerine göre tanımlanmıştır.

Zamanı ölçmek için; saniye, dakika, saat, gün, hafta, ay, yıl ve yüzyıl gibi çeşitli birimlerinden yararlanılmıştır.

Saniye: Bir dakikalık zamanın altmışta biri. Saniye sn kısaltmasıyla gösterilir.
1 dk = 60 sn
1 sa = 3600 sn

Dakika: Bir saatlik zamanın altmışta biri. Dakika dk kısaltmasıyla gösterilir.
1 sa = 60 dk

Saat: Bir günün yirmi dörtte biri. Saat kısaca sa şeklinde gösterilir.

Gün: Dünyanın kendi ekseninde 1 kez dönmesi sırasında geçen zaman.
1 gün = 24 sa

Hafta: 7 günlük süre.
1 hafta = 7 gün

Ay: Ortalama 30 günlük zaman dilimi. Bir ay bazen 31 gün, yılın tek bir ayına özel olarak da 28 ya da 29 gün olabilir.

Yıl: Dünya’nın, Güneş’in çevresinde 1 kez tam dönmesi için geçen süre. Bir yıl, yaklaşık olarak 365 gün 6 saattir.

Yüzyıl (Asır): 100 yıllık süre. Yüzyıl ya da asır, yy kısaltmasıyla gösterilir.
1 yy = 100 yıl

Zaman ölçmede kullanılan araca saat denir. Saat üzerinde iki gösterge bulunur. Göstergelerden kısa olanına akrep, uzun olanına da yelkovan denir. Yelkovan, akrepten daha hızlı hareket eder. Yelkovan, dakikaları; akrep, saatleri gösterir. Yelkovan bir tam dönüş yapınca, akrep bir sayıdan bir sonraki sayıya gider.

Saat okunurken öğleden önceki zamanlar, 1’den 12’ye kadar olan sayılarla; öğleden sonraki zamanlar da akrep hangi sayıyı gösteriyorsa o sayıya 12 eklenerek söylenir.

1 saat 60 dakikadır ve 1 saat içinde 4 tane çeyrek saat vardır.

İsa Peygamberin doğduğu güne milât denir ve şu anda kullanılmakta olan takvim sisteminin ilk günü olarak kabul edilir. İsa peygamberin doğduğu yıl 0 (sıfır) yılı kabul edilmiştir.

Konu anlatımını verdikten sonra örneklerle pekiştireceğim.


Örnek:
Meriç, 28 Ekim 1998 tarihinde doğmuş. Meriç’in 15.03.2006 tarihindeki yaşını yıl, ay ve gün olarak hesaplayınız.
                Gün   ay      yıl

       15      03    2006

  _   28      11    1998

 ------------------------

 

       Gün      ay      yıl

       45        14      2005

  _   28        11      1998

 ---------------------------

            17 gün   3 ay       7 yıl

Tüm konulardan sonra hem bilgilerin tekrarı konusunda hem de bilgilerin kalıcılığının saplanması açıından gerekli gördüğüm öçme sorularına yer vereceğim.

         ÖLÇME SORULARI

 

 


 

 

 

 

 

UMARIM FAYDALI BİR ÇALIŞMA OLMUŞTUR

HERKESE BOL BAŞARILAR

HAZIRLAYAN : AHMET ÇAKIR.

 

 

 

Yorum Yaz